Τμήμα Ωκεανογραφίας και Θαλασσίων Βιοεπιστημών

Διαχείριση Παράκτιων Περιοχών
Σχολή:
Περιβάλλοντος
Τμήμα:
Ωκεανογραφίας και Θαλασσίων Βιοεπιστημών
Επίπεδο Σπουδών:
Προπτυχιακό
Κωδικός Μαθήματος:
191ΕΩ7Υ
Εξάμηνο σπουδών:
Ε
Τίτλος Μαθήματος:
Διαχείριση Παράκτιων Περιοχών
Πιστωτικές Μονάδες
5
Τύπος Μαθήματος:
Ειδίκευσης γενικών γνώσεων
Προαπαιτούμενα Μαθήματα:
Η επαρκής γνώση γεωγραφικών συστημάτων πληροφοριών, βασικές γνώσεις χημείας και μαθηματικών.
Γλώσσα Διδασκαλίας και Εξετάσεων:
Ελληνικά
Το Μάθημα προσφέρεται σε Φοιτητές Erasmus:
Ναι, και σε περίπτωση συμμετοχής φοιτητών Erasmus προσφέρεται στα Αγγλικά.

Κατά τη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές θα διδαχθούν τη θεωρία, τις αρχές, τη νομοθεσία και τους κανονισμούς που διέπουν την ολοκληρωμένη διαχείριση της παράκτιας ζώνης. Θα γνωρίσουν και θα κατανοήσουν μια σειρά από συγκεκριμένα θέματα στη διαχείριση παράκτιας ζώνης όπως η υποβάθμιση του περιβάλλοντος, η κλιματική αλλαγή, ο ευτροφισμός και η παράκτια διάβρωση και θα κατανοούν τις βασικές αρχές που διέπουν τα θέματα αυτά. Θα μπορούν να περιγράφουν και να προσδιορίζουν τη λεκάνη απορροής και το παράκτιο σύστημα σύμφωνα με την ισχύουσα τυπολογία και τη χρήση γεωγραφικών συστημάτων πληροφορικής. Θα δύναται να εκτιμούν τις βασικές περιβαλλοντικές παραμέτρους και να βγάζουν βασικά συμπεράσματα σχετικά με τη διαμόρφωση, τα προβλήματα και τις διαχειριστικές ανάγκες της υπό μελέτη περιοχής. Θα μπορούν να εφαρμόσουν βασικές ερευνητικές μεθοδολογίες ανάλυσης της παράκτιας ζώνης όπως η μεθοδολογία DPSIR, οι οικοσυστημικές υπηρεσίες. Θα αναπτύξουν διαχειριστικές ικανότητες στη διαδικασία βέλτιστης λήψης απόφασης με το που θα πρέπει να θέτουν αντικειμενικά κριτήρια, να σχεδιάζουν το έργο, να ακολουθούν τη διαδικασία λήψης απόφασης και να αξιολογούν και να επανεκτιμούν τις ανάγκες. Θα αναλύουν περιβαλλοντικά προβλήματα ακολουθώντας μια πολύ-επιστημονική προσέγγιση και θα χρησιμοποιούν κριτικά τις πληροφορίες για να εφαρμόζουν αντίστοιχες λύσεις. Η δημιουργία και συγγραφή ειδικού διαχειριστικού σχεδίου με πραγματικά δεδομένα και στοιχεία θα συνδράμει ώστε οι φοιτητές να συνδέσουν τη θεωρία με την πράξη και να επιλύσουν ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα διαχείρισης μεταφέροντας την υπάρχουσα γνώση σε μια νέα περιοχή μελέτης. Επίσης θα ενισχυθεί η χρήση πρακτικών εργαλείων όπως η επιστημονική βιβλιογραφία και εργαλεία πληροφορικής για τη δημιουργία, ανάλυση, επεξεργασία και συγγραφή των εργασιών. Οι φοιτητές θα μάθουν να ελέγχουν το χρόνο, ακολουθώντας τις ημερομηνίες παράδοσης των εργασιών. Τέλος μέσω της ομαδικής εργασίας θα ενισχυθεί η ικανότητα των φοιτητών να εργάζονται ομαδικά και μέσω των εργασιών και της προφορικής παρουσίασης θα βελτιωθεί η ικανότητά τους να μεταφέρουν την επιστημονική και τεχνολογική πληροφορία. 

Ενίσχυση της ικανότητας για σύνθεση δεδομένων και μεθοδολογιών. 

Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον. 

Σύνθεση διαχειριστικών σχεδίων.  

Το μάθημα περιλαμβάνει τα ακόλουθα θέματα:

Ολοκληρωμένη Διαχείριση Παράκτιων Περιοχών : Αρχές και θεωρητικό υπόβαθρο της ολοκληρωμένης διαχείρισης παράκτιων ζωνών, καθώς και ανασκόπηση του θεσμικού και νομοθετικού πλαισίου που διέπει τη διαχείριση του παράκτιου χώρου.

Τρωτότητα Παράκτιας Ζώνης : Ανάλυση δεικτών τρωτότητας με βάση φυσικές διεργασίες και ανεμολογικά και κυματικά χαρακτηριστικά, με στόχο την αποτίμηση της ευαισθησίας των παράκτιων συστημάτων.

Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός (ΘΧΣ) : Ορισμός και βασικές αρχές, νομοθετικό πλαίσιο σε ευρωπαϊκό και ελληνικό επίπεδο, καθώς και παραδείγματα και σενάρια εφαρμογής του ΘΧΣ.

Διαχειριστικά Πλαίσια και Δείκτες : Εισαγωγή στο πλαίσιο DPSIR (Driving Forces–Pressures–State–Impact–Response), ανάλυση SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats), καθώς και προσέγγιση μέσω Οικοσυστημικών Υπηρεσιών.

Διαχείριση Υδάτων και Πλημμυρών :Εφαρμογή της Οδηγίας-Πλαισίου για τα Ύδατα (2000/60/ΕΚ) και της Οδηγίας για τις Πλημμύρες (2007/60/ΕΚ), με έμφαση σε διαχειριστικά σχέδια και εργαλεία αξιολόγησης.

Περιβαλλοντική Κατάσταση Ρεμάτων και Παράκτιου Περιβάλλοντος : Εφαρμογή δεικτών παρακολούθησης και πολυκριτηριακής ανάλυσης με σκοπό την εκτίμηση της περιβαλλοντικής κατάστασης και την απόδοση βαρών στους επιμέρους δείκτες.

Εκτίμηση Φορτίων στο Παράκτιο Περιβάλλον : Μεθοδολογίες υπολογισμού των ρύπων και φορτίων που εισέρχονται από χερσαίες, ανθρωπογενείς και φυσικές δραστηριότητες.

Ισοζύγια Παράκτιων Συστημάτων και Μεθοδολογία LOICZ : Εισαγωγή στη μεθοδολογία LOICZ (Land–Ocean Interactions in the Coastal Zone) για τον υπολογισμό υδρολογικών και βιογεωχημικών ισοζυγίων και τον προσδιορισμό του μεταβολισμού θρεπτικών στοιχείων, καθώς και ανάλυση εφαρμογών σε πραγματικά παράκτια συστήματα.

Διαχείριση Παραλιών : Κριτήρια και διαδικασίες απόδοσης της Γαλάζιας Σημαίας, έννοια της ταυτότητας παραλίας και διαχείριση υδάτων κολύμβησης.

Φέρουσα Ικανότητα Παραλιών :Μεθοδολογίες εκτίμησης της φέρουσας ικανότητας με βάση περιβαλλοντικές και κοινωνικές παραμέτρους, τόσο για τουριστικές παραλίες όσο και για περιοχές του δικτύου Natura 2000.

Τρωτότητα Λιμένων : Εκτίμηση της τρωτότητας λιμενικών υποδομών έναντι ακραίων κλιματικών φαινομένων και επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Κοινωνική Έρευνα στην Παράκτια Ζώνη: Μεθοδολογίες επιτόπιας κοινωνικής έρευνας και σχεδιασμού ενημερωτικού υλικού για την ευαισθητοποίηση σχετικά με ακραία παράκτια φαινόμενα και κινδύνους.

Πρόσωπο με πρόσωπο 

Xρήση power point και χρήση e-class για την μεταφορά δεδομένων, εκπαιδευτικού υλικού, παράδοση εργασιών από τους φοιτητές και βαθμολογιών και ανακοινώσεων από τον εκπαιδευτή.

Δραστηριότητα Φόρτος Εργασίας Εξαμήνου
Διδασκαλία
39
Εκπαιδευτικά εργαστήρια
13
Διαλέξεις/Φροντιστήρια
13
Αυτοτελής Μελέτη
30
Παρουσίαση και εξέταση τελικής εργασίας
30
Σύνολο Μαθήματος
125

Παράδοση μικρών εργασιών –  παράδοση και παρουσίαση τελικής εργασίας. 

Η αξιολόγηση στηρίζεται στην βαθμολόγηση των μικρών εργασιών που παραδίδονται κατά τη διάρκεια του εξαμήνου  και στην τελική εργασία που παραδίδεται και παρουσιάζεται στο τέλος αυτού.  

Οι μικρές εργασίες αποτελούν το 50% της τελικής βαθμολογίας και είναι ατομικές. Οι φοιτητές κατά ομάδες αναλαμβάνουν να δημιουργήσουν τα Ειδικά Διαχειριστικά Σχέδια Παράκτιας Ζώνης. Η τελική εργασία βασίζεται στη γνώση, τα εργαλεία και τη μεθοδολογία των μικρών εργασιών και αποτελεί σύνθεση αυτών. Οι φοιτητές θα πρέπει να δημιουργήσουν επιπλέον σενάρια και να διαμορφώσουν ένα πρόγραμμα μέτρων καθώς και να συγγράψουν το Ειδικό Διαχειριστικό Σχέδιο. Το Ειδικό Διαχειριστικό Σχέδιο παρουσιάζεται προφορικά σε ανοιχτή ημέρα διαλέξεων και αποτελεί το 50% της τελικής βαθμολογίας.  

α) Εγχειρίδια του μαθήματος: 

Σημειώσεις μαθήματος – Τζωράκη Ουρανία 

Παράκτια Γεωμορφολογία – Καρύμπαλης Ε. 

 β) Συμπληρωματική βιβλιογραφία: 

Crossland Ch., Coastal Fluxes in the Anthropocene, ISBN-10 3-540-25450-1 Springer Berlin Heidelberg New York, 2005 

Nick Harvey, Global Change and Integrated Coastal Management, ISBN-10 1-4020-3628-0 (e-book)